โรคสองบุคลิกโรคใหม่ชนิดหนึ่งของคนสังคมคนยุคใหม่ หรือโรคไบโพล่าร์ ปัจจุบันคนไทยกล่าวถึงมากขึ้นและตั้งข้อสงสัยกันมากขึ้นว่าโรคไบโพล่าร์คืออะไรและใครมีโอกาสเสี่ยงเป็นโรคนี้ง่ายที่สุด หรือ เราอาจกำลังเป็นโดยไม่รู้ตัว

โรคไบโพล่าร์แท้จริงคือโรคอะไรทำไม่เรียกว่าโรคคนสองบุคลิก

โรคไบโพล่าร์ คือ โรคทางอารมณ์สองขั้ว ภาษาอังกฤษเรียกว่า Bipolar Disorder คนเรามีโอกาสเสี่ยงป่วยเป็นโรคอารมณ์สองขั้วได้ประมาณ 1% ซึ่งลักษณะของอาการป่วย ก็ตามชื่อเรียกตามโรค ก็คือ มีลักษณะของอารมณ์และพฤติกรรมเปลี่ยนแปลงอย่างแตกต่างสุดขั้ว 2 แบบ

ช่วงซึมเศร้า (Depressive episode)

เป็นนานอย่างน้อย2สัปดาห์ และช่วงเมเนีย (Mania หรือ Manic episode)มีลักษณะ คึกคักพลุ่งพล่าน คนที่เป็นโรคไบโพล่าร์นี้อารมณ์จะเปลี่ยนแปลงเป็นช่วงๆช่วงที่ว่านี้คือเป็นสัปดาห์ ไม่ใช่เป็นชั่วโมงหรือวันสองวัน โดยอาจเป็นลักษณะซึมเศร้า ตามด้วยช่วงเวลาที่เป็น ปกติดี เป็นคนเดิม จากนั้นอาจเกิดอาการแบบเมเนียขึ้นมา แต่หลักๆส่วนใหญ่จะแสดงอาการเป็นโรคซึมเศร้ามาก่อน

ช่วงเมเนีย (Manic episode)

คือช่วงเวลาที่อารมณ์ คึกคัก พลุ่งพล่าน เยอะ มีความคิด ความมั่นใจ การพูด ”ล้น” ไปหมด โดยที่ปกติ คนเดิม ไม่ได้เป็นแบบนี้ แต่มักไม่เกิดผลดี เพราะมาจากสมองที่กำลังปั่นป่วน บางคนดูเหมือนมีแผนการและความคิดสร้างสรรค์มากมาย เวลาพูดคุยด้วย จะสังเกตว่าพูดมาก พูดเร็ว แต่ไม่ปะติดปะต่อ เปลี่ยนเรื่องเร็วจนตามไม่ทัน

บางคนเป็นมากมีความคิดหลงผิด (delusion) คิดว่าตัวเองเป็นผู้วิเศษ มีพลังอำนาจเหนือธรรมชาติ มีพลังเหมือนสังเคราะห์แสงได้ อารมณ์อาจเป็นลักษณะดีผิดปกติ ดูไม่สมเหตุสมผล หรืออาจเป็นอารมณ์หงุดหงิด ความอดทนต่ำ หุนหันพลันแล่น ทำให้มีเรื่องกับใครได้ง่ายๆ ควบคุมอารมณ์ตนเองไม่ได้ อาการต่างๆจะส่งผลเสียต่อหน้าที่การงาน การใช้ชีวิตส่วนตัว ครอบครัวและคนรอบข้าง

การดูแลรักษาผู้ป่วยโรคไบโพล่าห์ โรคคนสองบุคลิก

หากสงสัยว่าเพื่อนๆหรือคนรอบข้างมีอาการดังกล่าว ก็ควรหาทางให้เขาไปพบจิตแพทย์เพื่อการวินิจฉัยที่ถูกต้องและรักษา เพราะอาการเช่นนี้ อาจเกิดจากสาเหตุอื่นๆ เช่น ยาเสพติด ยาลดน้ำหนัก หรือโรคทางกายบางอย่าง อาจมีความจำเป็นจะต้องให้ยาปรับอารมณ์ให้คงที่ (mood stabilizer) แต่อย่างไรควรพบจิตแพทย์เพื่อหาสาเหตุก่อน

คนที่เป็นโรคอารมณ์สองขั้วหรือโรคไบโพล่าห์ ส่วนใหญ่เมื่อได้รับประทานยา อาการจะดีขึ้นจนเป็นปกติ ใช้ชีวิตเหมือนคนปกติ เหมือนคนไม่เคยป่วยด้วยโรคนี้มาก่อน แต่สำคัญที่สุด ระวังการกำเริบ หากทานยาไม่สม่ำเสมอ พักผ่อนไม่เป็นเวลา เช่นทำงานที่ต้องอยู่เวรเป็นกะ และควรหลีกเลี่ยงการทำงานที่สร้างความเครียดหรือกดดันมากเกินไป ควรหลีกเลี่ยง การดื่มแอลกอฮอล์เพื่อไม่ให้ความเครียดมากระทบ

คนไข้โรคไบโพล่าร์ หรือเป็นโรคทางจิตเวชอื่นๆก็ตาม ซึ่งเกี่ยวกับสมดุลของสารเคมีตัวต่างๆในสมองนั้น สามารถรักษาให้ดีขึ้นและหายได้ ใช้ชีวิตเป็นปกติเหมือนคนทั่วไป เขาต้องการความเข้าใจ ไม่ต่างจากคนไข้โรคทางกายอื่นๆ ว่าสิ่งที่เขาทำไปนั้นเกิดจากความเจ็บป่วย ที่ต้องการการดูแลรักษา ถ้าทุกคนในสังคมให้โอกาส ขอเพียงความเข้าใจ คนป่วยโรคไบโพล่าร์